《寡人之于国也》出自《孟子·梁惠王上》，是儒家经典《孟子》中的一篇重要篇章。文章通过孟子与梁惠王的对话，阐述了孟子的仁政思想和民本观念，强调治国应以民生为本，施行仁政，方能赢得民心，实现国家长治久安。全文逻辑清晰，语言生动，是古代政论散文的典范之作。
línɡ rén zhī yú ɡuó yě，jìn xīn yān ěr yǐ。héɡ dào ér sǐ，zé yú hónɡ zhōnɡ yě。chí bīnɡ ér dí zhī，yì qǐ yǒu yì yú cǐ hū？wànɡ mín zhī duō yú lín ɡuó yě。bù wéi yě，ér mín jiā shǎo。wèn yuē：“wú hūn yǐ lái，jìn xīn yān ěr yǐ。hé dào ér sǐ，zé yú hónɡ zhōnɡ yě。chí bīnɡ ér dí zhī，yì qǐ yǒu yì yú cǐ hū？wànɡ mín zhī duō yú lín ɡuó yě。bù wéi yě，ér mín jiā shǎo。”mènɡ zǐ duì yuē：“wánɡ hào zhàn，qǐnɡ yǐ zhàn yù zhī。tián bù jìn，shù bù shù，yú bù shí，xiè bù rù wū，yú bù shí，xiè bù rù wū。ɡǔ bù shí，lín ɡuó zhī mín bù jiā shǎo，wǒ mín bù jiā duō。wèn yuē：“bù kě。bù jìn，shù bù shù，yú bù shí，xiè bù rù wū，ɡǔ bù shí，lín ɡuó zhī mín bù jiā shǎo，wǒ mín bù jiā duō。”mènɡ zǐ yuē：“wánɡ rú zhī hé qí kě yě？wànɡ mín zhī duō yú lín ɡuó yě，bù wéi yě，ér mín jiā shǎo。wú hūn yǐ lái，jìn xīn yān ěr yǐ。hé dào ér sǐ，zé yú hónɡ zhōnɡ yě。chí bīnɡ ér dí zhī，yì qǐ yǒu yì yú cǐ hū？wànɡ mín zhī duō yú lín ɡuó yě，bù wéi yě，ér mín jiā shǎo。mènɡ zǐ duì yuē：“wánɡ hào zhàn，qǐnɡ yǐ zhàn yù zhī。tián bù jìn，shù bù shù，yú bù shí，xiè bù rù wū，ɡǔ bù shí，lín ɡuó zhī mín bù jiā shǎo，wǒ mín bù jiā duō。wèn yuē：“bù kě。bù jìn，shù bù shù，yú bù shí，xiè bù rù wū，ɡǔ bù shí，lín ɡuó zhī mín bù jiā shǎo，wǒ mín bù jiā duō。”mènɡ zǐ yuē：“wánɡ rú zhī hé qí kě yě？wànɡ mín zhī duō yú lín ɡuó yě，bù wéi yě，ér mín jiā shǎo。wú hūn yǐ lái，jìn xīn yān ěr yǐ。hé dào ér sǐ，zé yú hónɡ zhōnɡ yě。chí bīnɡ ér dí zhī，yì qǐ yǒu yì yú cǐ hū？wànɡ mín zhī duō yú lín ɡuó yě，bù wéi yě，ér mín jiā shǎo。mènɡ zǐ duì yuē：“wánɡ hào zhàn，qǐnɡ yǐ zhàn yù zhī。tián bù jìn，shù bù shù，yú bù shí，xiè bù rù wū，ɡǔ bù shí，lín ɡuó zhī mín bù jiā shǎo，wǒ mín bù jiā duō。wèn yuē：“bù kě。bù jìn，shù bù shù，yú bù shí，xiè bù rù wū，ɡǔ bù shí，lín ɡuó zhī mín bù jiā shǎo，wǒ mín bù jiā duō。”mènɡ zǐ yuē：“wánɡ rú zhī hé qí kě yě？wànɡ mín zhī duō yú lín ɡuó yě，bù wéi yě，ér mín jiā shǎo。wú hūn yǐ lái，jìn xīn yān ěr yǐ。hé dào ér sǐ，zé yú hónɡ zhōnɡ yě。chí bīnɡ ér dí zhī，yì qǐ yǒu yì yú cǐ hū？wànɡ mín zhī duō yú lín ɡuó yě，bù wéi yě，ér mín jiā shǎo。mènɡ zǐ duì yuē：“wánɡ hào zhàn，qǐnɡ yǐ zhàn yù zhī。tián bù jìn，shù bù shù，yú bù shí，xiè bù rù wū，ɡǔ bù shí，lín ɡuó zhī mín bù jiā shǎo，wǒ mín bù jiā duō。wèn yuē：“bù kě。bù jìn，shù bù shù，yú bù shí，xiè bù rù wū，ɡǔ bù shí，lín ɡuó zhī mín bù jiā shǎo，wǒ mín bù jiā duō。”mènɡ zǐ yuē：“wánɡ rú zhī hé qí kě yě？wànɡ mín zhī duō yú lín ɡuó yě，bù wéi yě，ér mín jiā shǎo。wú hūn yǐ lái，jìn xīn yān ěr yǐ。hé dào ér sǐ，zé yú hónɡ zhōnɡ yě。chí bīnɡ ér dí zhī，yì qǐ yǒu yì yú cǐ hū？wànɡ mín zhī duō yú lín ɡuó yě，bù wéi yě，ér mín jiā shǎo。mènɡ zǐ duì yuē：“wánɡ hào zhàn，qǐnɡ yǐ zhàn yù zhī。tián bù jìn，shù bù shù，yú bù shí，xiè bù rù wū，ɡǔ bù shí，lín ɡuó zhī mín bù jiā shǎo，wǒ mín bù jiā duō。wèn yuē：“bù kě。bù jìn，shù bù shù，yú bù shí，xiè bù rù wū，ɡǔ bù shí，lín ɡuó zhī mín bù jiā shǎo，wǒ mín bù jiā duō。”mènɡ zǐ yuē：“wánɡ rú zhī hé qí kě yě？wànɡ mín zhī duō yú lín ɡuó yě，bù wéi yě，ér mín jiā shǎo。wú hūn yǐ lái，jìn xīn yān ěr yǐ。hé dào ér sǐ，zé yú hónɡ zhōnɡ yě。chí bīnɡ ér dí zhī，yì qǐ yǒu yì yú cǐ hū？wànɡ mín zhī duō yú lín ɡuó yě，bù wéi yě，ér mín jiā shǎo。mènɡ zǐ duì yuē：“wánɡ hào zhàn，qǐnɡ yǐ zhàn yù zhī。tián bù jìn，shù bù shù，yú bù shí，xiè bù rù wū，ɡǔ bù shí，lín ɡuó zhī mín bù jiā shǎo，wǒ mín bù jiā duō。wèn yuē：“bù kě。bù jìn，shù bù shù，yú bù shí，xiè bù rù wū，ɡǔ bù shí，lín ɡuó zhī mín bù jiā shǎo，wǒ mín bù jiā duō。”mènɡ zǐ yuē：“wánɡ rú zhī hé qí kě yě？wànɡ mín zhī duō yú lín ɡuó yě，bù wéi yě，ér mín jiā shǎo。wú hūn yǐ lái，jìn xīn yān ěr yǐ。hé dào ér sǐ，zé yú hónɡ zhōnɡ yě。chí bīnɡ ér dí zhī，yì qǐ yǒu yì yú cǐ hū？wànɡ mín zhī duō yú lín ɡuó yě，bù wéi yě，ér mín jiā shǎo。mènɡ zǐ duì yuē：“wánɡ hào zhàn，qǐnɡ yǐ zhàn yù zhī。tián bù jìn，shù bù shù，yú bù shí，xiè bù rù wū，ɡǔ bù shí，lín ɡuó zhī mín bù jiā shǎo，wǒ mín bù jiā duō。wèn yuē：“bù kě。bù jìn，shù bù shù，y......
梁惠王说：“我对于国家，总算尽了心啦。河内遇到饥荒，就把那里的百姓迁移到河东去，把河东的粮食运到河内。当河东也遇到饥荒时，我也是这样做。考察邻国的政事，没有哪个国君能像我这样用心的。可是，邻国的百姓并不减少，我的百姓并不增加，这是为什么呢？”孟子回答说：“大王喜欢打仗，让我用战争作比喻吧。战场上，战鼓咚咚敲响，兵器刚一交锋，士兵就抛下盔甲，拖着兵器向后逃跑。有的人跑了一百步停住，有的人跑了五十步就停住。以跑了五十步的去嘲笑跑了一百步的，那怎么样呢？”惠王说：“不行。他只不过没有跑到一百步罢了，但这也是逃跑啊。”孟子说：“大王既然懂得这个道理，就不要希望您的百姓比邻国多了。不耽误农业生产的季节，粮食就会吃不完。细密的渔网不到深池里去捕鱼，鱼鳖就会吃不完。按一定的季节砍伐山林，木材就会用不尽。粮食和鱼鳖吃不完，木材用不尽，这样便使百姓对生养死葬没有什么不满。百姓对生养死葬都没有不满，这就是王道的开端了。在五亩大的住宅旁，种上桑树，五十岁的人就可以穿丝织品了。鸡、猪、狗等家禽家畜，不要错过它们繁殖的季节，七十岁的人就可以吃上肉了。百亩大的耕地，不要侵占耽误它的生产季节，几口人的家庭就可以没有饥饿了。认真地兴办学校教育，反复地用孝顺父母、敬爱兄长的道理教导百姓，头发花白的老人就不会在路上背着或顶着东西走了。老年人穿丝绵吃肉，一般百姓不挨饿受冻，这样还不能称王于天下的，是从来没有的。大王您呢，猪狗吃着人吃的食物却不知道去检查，路上有饿死的人却不知道开仓赈济。人死了，却说：‘这不是我的过错，是年成不好。’这和把人刺死了，却说‘不是我杀的，是兵器杀的’有什么不同呢？大王您不要归罪于年成，这样，天下的百姓就都会来归顺了。”
《寡人之于国也》的核心思想在于“仁政”与“民本”。孟子认为，国家的根本在于人民，君主治理国家，首要任务是让百姓安居乐业，丰衣足食。他通过“五十步笑百步”的比喻，尖锐地指出梁惠王所谓的“尽心”治国，其实质与邻国并无本质区别，都未能真正施行仁政。文章层层递进，从不违农时、保护生态资源，到发展生产、兴办教育，勾勒出一幅理想社会的蓝图。孟子强调，统治者应承担起责任，不能将社会问题归咎于天灾或百姓，这体现了深刻的人本关怀和责任意识。其思想对于今天思考社会治理、民生保障、可持续发展等问题，依然具有重要的启示意义。
